Geopolitiek

Groenland

De buitenlandministers van Denemarken en Groenland ontmoeten woensdag VS‑vicepresident JD Vance en minister Marco Rubio in Washington om Trumps annexatieplan voor Groenland te bespreken. Volgende week spreekt de Deense defensieminister in Brussel met NAVO‑secretaris‑generaal Mark Rutte over Arctische veiligheid

Britse, Franse en Duitse functionarissen werken aan plannen voor een NAVO-missie op Groenland, na Amerikaanse waarschuwingen dat Rusland of China het gebied zouden kunnen opeisen. De mogelijke inzet omvat Britse oorlogsschepen, vliegtuigen en troepen.

President Trump eist dat Denemarken Groenland overdraagt aan de VS. De strategische waarde van het eiland ligt niet alleen in grondstoffen, maar vooral in zijn militaire positie in het Noord-Atlantisch gebied. Groenland speelt een cruciale rol in NAVO-verdediging en in het tegengaan van Russische en Chinese dreigingen via de Arctische route.

USA

De VS voeren 25% tarieven in voor alle landen die zaken doen met Iran.
China reageert fel: volgens de Chinese ambassade in Washington zijn dit “illegale unilaterale sancties” en Beijing zal “alle noodzakelijke maatregelen nemen om zijn legitieme rechten te beschermen.

President Trump kondigt aan dat de VS binnenkort drugskartels op land zal aanvallen. Volgens Trump is 97% van de drugssmokkel via zee al geblokkeerd, en verschuift de focus nu naar landoperaties. Hij gaf geen startdatum, maar suggereerde eerder dat militaire acties ook Mexico en Colombia kunnen omvatten.

De regering‑Trump heeft Venezuela opgedragen om alle economische banden met China, Rusland, Iran en Cuba te verbreken voordat het land weer meer olie mag produceren, melden meerdere bronnen. Washington verlangt daarnaast dat Caracas uitsluitend met de Verenigde Staten samenwerkt op het gebied van olieproductie en dat Amerikaanse bedrijven voorrang krijgen bij de verkoop van Venezolaanse ruwe olie.

De Verenigde Staten hebben in de Noord-Atlantische Oceaan een Venezolaanse olietanker met Russische vlag in beslag genomen, na een wekenlange achtervolging. De U.S. Coast Guard probeerde het schip eerder al te onderscheppen in het Caribisch gebied wegens vermeende schending van Amerikaanse sancties, maar de tanker week uit richting Europa en wijzigde zijn registratie naar Russisch. Volgens meerdere berichten stuurde Rusland een onderzeeër en marineschepen om de tanker – voorheen Bella 1, nu Marinera – te begeleiden tijdens zijn overtocht.

Venezuela ’s interim‑president Delcy Rodriguez heeft de Verenigde Staten opgeroepen om “samen te werken aan een agenda voor samenwerking”, één dag nadat U.S.‑troepen president Nicolás Maduro uit het land hebben weggevoerd.
Intussen bereiden Britse energiebedrijven Shell en BP zich volgens diverse berichten voor op een mogelijke terugkeer naar Venezuela. Shell zou met name interesse hebben in de ontwikkeling van het Dragon‑gasveld, gelegen in Venezolaanse wateren en goed voor naar schatting 120 miljard kubieke meter aardgasreserves.
Het project kan volgens voorlopige ramingen circa $500 miljoen per jaar opleveren, gedurende een periode van 30 jaar.

De aanval op Venezuela en waarom dit van strategisch belang is:

Interessante info over Venezuela: (19) Ten things about Venezuela: on oil, geopolitics and drugs | LinkedIn

President Donald Trump stelt in een interview met The Atlantic dat de Verenigde Staten “Groenland moeten controleren” voor hun nationale defensie. Volgens Trump is het eiland, een autonoom gebied van Denemarken, “omringd door Russische en Chinese schepen.”
De Deense premier Mette Frederiksen reageerde dat Trump moet stoppen met het dreigen het eiland in te lijven, en benadrukte dat er al een bestaande defensieovereenkomst is die de VS ruime toegang tot Groenland geeft.

Oekraïne ( & oorlog)

De VS en Oekraïne kunnen volgende week in Davos een 10-jarig wederopbouwakkoord van $800 miljard ondertekenen. Kyiv hoopt zo Amerikaanse veiligheids­garanties te verkrijgen. Ondertussen kreeg een consortium met nauwe banden met de Trump-regering het recht om de grote Dobra-lithium­mijn te ontwikkelen.

Nationale veiligheidsadviseurs uit meerdere Europese landen zijn in Kyiv samengekomen om het door de VS bemiddelde 20‑punten vredesplan voor een einde aan de oorlog in Oekraïne te bespreken. Ook vertegenwoordigers van Canada en NAVO waren aanwezig.
Ukrainse president Volodymyr Zelenskyy meldde vooruitgang op het gebied van veiligheidsgaranties, wederopbouw en “een basisstructuur voor echte heropbouw”.
Internationale partners bereikten daarnaast overeenstemming over een economisch steunpakket van circa 682 miljard euro voor de komende tien jaar. Volgens de Oekraïense minister van Economie zal een deel bestaan uit giften en zachte leningen, met verdere details die binnen twee weken worden afgerond.

Ruslands hoogste militair, Valery Gerasimov, zegt dat Russische troepen de afgelopen maand 700 km² Oekraïens grondgebied hebben veroverd. In totaal zouden zij nu 950 km² en 32 nederzettingen in Charkov en Soemy controleren, als onderdeel van een bevel om een “veiligheidszone” langs de grens te creëren.

De Oekraïense president Zelenskyy zegt dat Oekraïne bereid kan zijn zich terug te trekken uit Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja als kiezers daarmee instemmen via een referendum. Hij meldt dat vrijwel alle onderdelen van het door de VS bemiddelde 20‑punten vredesplan zijn aanvaard, behalve de territoriumkwestie. Een mogelijk compromis zou een vrije economische zone in het oosten en een gedeeltelijke terugtrekking van zowel Russische als Oekraïense troepen omvatten.

Moskou beschuldigt Kyiv van een droneaanval op de Russische presidentiële residentie in de regio Novgorod, waarbij volgens minister Lavrov alle 91 drones zijn neergehaald. Rusland zegt doelen voor vergeldingsaanvallen te hebben vastgesteld. Zelenskyy ontkent de beschuldiging en stelt dat Moskou het vredesproces wil ondermijnen en een aanval op overheidsgebouwen in Kyiv wil rechtvaardigen.

President Trump en de Oekraïense president Zelenskyy bespraken in Florida een mogelijk plan om de oorlog te beëindigen en verklaarden dat een akkoord nabij is. Zelenskyy onthulde dat de VS Kiev 15 jaar aan veiligheidsgaranties heeft aangeboden, terwijl Trump zei dat hierover “95%” overeenstemming is bereikt en dat Europa de verantwoordelijkheid moet nemen om het akkoord af te ronden. Voorafgaand aan de top meldde Trump dat hij een “goede en zeer productieve” telefoongesprek had gehad met president Poetin.

Volgens Oekraïens inlichtingenchef Budanov wil Rusland in 2026 zo’n 409.000 soldaten rekruteren, nadat het dit jaar zijn mobilisatiedoel van 403.000 al vroegtijdig haalde. De belangrijkste bron van nieuwe troepen zou bestaan uit contractsoldaten.

Somalië

Nog geen twee weken nadat Israël als eerste land de onafhankelijkheid van Somaliland erkende, voeren beide partijen gesprekken over veiligheidssamenwerking en de mogelijke vestiging van een Israëlische militaire basis in het gebied. Volgens de politiek directeur van het Somalilandse ministerie van Buitenlandse Zaken richten de gesprekken zich op contraterrorisme en maritieme stabiliteit in de strategische regio aan de Golf van Aden.

De Somalische president Mohamud bezocht Turkije kort na Israëls erkenning van Somaliland. Erdogan noemde die erkenning “onwettig en onacceptabel”, prees verbeterde veiligheid in Somalië en kondigde aan dat Turkije in 2026 wil starten met olieboringen in het land.

Rusland

Rusland sluit nieuwe akkoorden met de separatistische regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië om ontwikkelingsprogramma’s voor 2026–2030 uit te voeren. Moskou verwacht dat de economieën van beide gebieden tegen 2030 met 60% groeien dankzij Russische cofinanciering van infrastructuurprojecten.

Gazprom en de Litouwse netbeheerder Amber Grid hebben een vijfjarig akkoord gesloten voor het transport van Russisch gas naar Kaliningrad via Litouwen. Het nieuwe contract, dat een aflopende tienjarige deal vervangt, levert Litouwen zo’n 30 miljoen euro per jaar op voor de doorvoer van 2,5 miljard kubieke meter gas.

Israel

De Verenigde Staten hebben Israël en Syrië een plan voorgelegd om een gedemilitariseerde economische zone langs hun grens te creëren. In dit gebied zouden projecten voor duurzame energie, landbouw en toerisme kunnen worden ontwikkeld. Washington stelt ook een gezamenlijke coördinatiegroep voor om de veiligheid in Zuid‑Syrië te monitoren en afspraken over demilitarisatie en een mogelijke Israëlische terugtrekking te begeleiden .Als eerste stap zouden beide partijen alle militaire activiteiten stoppen en gesprekken starten over veiligheid, politiek en handel.

De Israëlische premier Netanyahu zegt dat volledige ontwapening van Hamas essentieel is voor stabiliteit in Gaza. Hij waarschuwt dat Hamas nog steeds over grote aantallen strijders, wapens en tunnels beschikt en benadrukt dat Israël de veiligheidscontrole moet behouden. Volgens Israel Hayom stemde Netanyahu deze week met president Trump af dat Hamas twee maanden krijgt om te ontwapenen.

China

China heeft aangekondigd per direct strengere exportcontroles in te voeren op dual‑use goederen die naar Japan worden uitgevoerd. Het gaat om producten met zowel civiele als militaire toepassingen — waaronder bepaalde zeldzame aardmetalen — die voortaan niet meer mogen worden geëxporteerd wanneer ze kunnen bijdragen aan Japanse militaire capaciteiten.

De Zuid-Koreaanse president Lee Jae Myung is zondag in Beijing aangekomen. Lee verklaarde dat hij de “misverstanden en tegenstellingen” in de bilaterale relatie wil verminderen en een “nieuwe fase” in de samenwerking tussen beide landen wil openen.
Maandag sprak hij met de Chinese president Xi Jinping, die opriep tot meer samenwerking op het gebied van kunstmatige intelligentie, groene industrieën en de groeiende “silver economy”.

China heeft grootschalige militaire oefeningen rond Taiwan afgerond, met inzet van drones, gevechtsvliegtuigen en bommenwerpers. Taiwan reageerde met extra defensie-eenheden en versterkte posities bij strategische locaties. Washington speelde de spanningen omlaag, waarbij president Trump zei “niet bezorgd” te zijn over mogelijke escalatie.

Tijdens een landelijke werkconferentie in Beijing riep president Xi op tot hogere graanproductie, stabiele landbouwprijzen en verdere revitalisering van het platteland. Hij drong ook aan op sterkere maatregelen om te voorkomen dat plattelandsbewoners terug in armoede vallen.

De Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myung reist volgende week naar China voor gesprekken met Xi, de eerste bezoek van een Zuid-Koreaanse president aan Beijing sinds 2019. De besprekingen zullen zich richten op toeleveringsketens, investeringen en de digitale economie.

Algerije

Algerije heeft de bouw afgerond van de Western Mining Railway, Afrika’s eerste heavy‑haul woestijnspoorlijn. De 575 kilometer lange verbinding, ontwikkeld door China Railway Construction Corp. in samenwerking met Algerijnse staatsbedrijven, vormt een kernonderdeel van het nationale plan om de enorme Gara Djebilet‑ijzerertsreserves te ontsluiten.
De nieuwe lijn koppelt de mijngebieden aan industriële zones en exportcorridors, en moet de grootschalige ontwikkeling en uitvoer van Algerijnse grondstoffen aanzienlijk versnellen.

India

India voert voor drie jaar invoerheffingen van 11–12% in op bepaalde staalproducten, vermoedelijk om de instroom van goedkoop Chinees staal te beperken. De tarieven gelden niet voor gespecialiseerde producten zoals roestvrijstaal en sluiten ook import uit geselecteerde ontwikkelingslanden uit.

Iran

Door oplopende spanningen, met name rondom Iran, blijven Amerikaanse bases in het Midden-Oosten op alert. Er zijn concrete Iraanse dreigingen geweest richting Amerikaanse installaties, waaronder Al Udeid Air Base in Qatar, dat eerder al doelwit was van ballistische raketten. Arabische landen geven openlijk te kennen een Amerikaanse inval in Iran niet te ondersteunen vanaf hun grondgebied.

Na weken van protesten toont Iraanse staatstelevisie beelden van massale slachtoffers in Teheran. President Trump zegt dat Iran contact heeft gezocht “om te onderhandelen” en dreigt met interventie bij hard optreden. Verbannen kroonprins Reza Pahlavi wil terugkeren en vraagt om Amerikaanse steun. Israëlische premier Netanyahu steunt de demonstranten en ziet kansen voor samenwerking na een regimewissel.

Op de 12e dag van anti-regeringsprotesten in Iran staken demonstranten politievoertuigen, overheidsgebouwen en portretten van ayatollah Khamenei in brand, terwijl ze “Dood aan de dictator!” scandeerden en steun uitspraken voor kroonprins Reza Pahlavi. Khamenei beloofde “geen millimeter” te wijken en riep op tot eenheid. De autoriteiten hebben internet en telefonie afgesloten; volgens HRANA zijn 42 doden en 2.270 arrestaties gemeld.

Tientallen Amerikaanse luchtmachttoestellen zijn vanuit bases in de VS en het Verenigd Koninkrijk oostwaarts vertrokken. De verplaatsing volgt slechts enkele dagen na luchtverdedigings- en raketoefeningen van de Iraanse Revolutionaire Garde in meerdere steden, waaronder Teheran, terwijl de spanningen met Israël en de Verenigde Staten verder oplopen.

De Iraanse opperleider Ayatollah Ali Khamenei zou volgens nieuwe berichten een plan hebben voorbereid om Iran te verlaten als veiligheidstroepen er niet in slagen de snel groeiende protesten te onderdrukken. De demonstraties, die eind vorige maand begonnen, hebben zich inmiddels verspreid naar 78 steden in 26 van de 31 provincies.
Volgens een in de VS gevestigde mensenrechtenorganisatie zijn tot nu toe 20 doden en 50 gewonden gevallen.
President Donald Trump waarschuwde dat Iran “heel hard geraakt” zal worden door de Verenigde Staten als demonstranten omkomen bij een regeringsingrijpen.

In Iran zijn de grootste protesten in drie jaar uitgebroken nadat de rial een recorddieptepunt bereikte en de centrale bankgouverneur Farzin aftrad. In Teheran en andere grote steden gingen winkeliers en demonstranten de straat op, terwijl de politie op sommige locaties traangas inzette om de menigten uiteen te drijven.

De Iraanse Revolutionaire Garde heeft grootschalige oefeningen gehouden in meerdere districten van de provincie Teheran, gericht op snelle troepenverplaatsing, operationele inzet en defensieve scenario’s. President Pezeshkian verklaarde in Iraanse media dat Iran zich in een “totale oorlog” met de VS, Europa en Israël bevindt.

Baltische staten

Litouwen treft nieuwe verdedigingsmaatregelen langs de grenzen met Belarus en Rusland. Bruggen worden voorbereid op mogelijke vernietiging om vijandelijke bewegingen te blokkeren, terwijl het leger opslagplaatsen voor antitankwapens bouwt, beschermende bomenrijen aanlegt en irrigatiegrachten verdiept op strategische routes.

Letland heeft de bouw voltooid van een 280 kilometer lange grensafsluiting langs de Russische grens. Het project kostte 166 miljoen euro, met volgend jaar ook nog eens 200 miljen euro voor extra patrouille-infrastructuur en technologie.

Volgens de Estse inlichtingendirecteur Rozin heeft Rusland momenteel geen intentie om Baltische staten of de NAVO aan te vallen. Hij zegt dat Moskou zijn gedrag heeft aangepast na incidenten zoals beschadigde zeekabels en drone‑ en vliegtuigschendingen, mede door NAVO‑reacties op deze acties.

Yemen

Saoedi-Arabië heeft een aanval uitgevoerd op de Jemenitische havenstad Mukalla, nadat het de VAE beschuldigde van het leveren van wapens aan de door Abu Dhabi gesteunde Southern Transitional Council. Riyad veroordeelde de wapenlevering, eiste dat de VAE binnen 24 uur hun troepen uit Jemen terugtrekken en alle steun aan strijdende partijen stopzetten. De Jemenitische presidentiële raad kondigde een noodtoestand van 90 dagen af.

Japan

Japan wil zijn Official Security Assistance-programma uitbreiden naar Cambodja, Laos en Vietnam. Het in 2023 gelanceerde initiatief biedt militaire steun aan strategische partners en verdubbelt in 2026 het budget tot 18,1 miljard yen ($114,6 miljoen). Premier Sanae Takaichi noemde China’s exportverbod op dual-use goederen “onaanvaardbaar” en “in strijd met internationale normen.”

Het Japanse ministerie van Transport heeft een ambitieus plan gepresenteerd om de nationale scheepsbouwindustrie te herstructureren. Tegen het midden van de jaren 2030 moeten de vele Japanse werven worden samengevoegd tot maximaal drie grote, concurrerende groepen om de internationale positie van Japan te versterken. Het plan mikt op een verdubbeling van de productiecapaciteit tot 18 miljoen ton en een kostenreductie van 10% tegen 2034, ondersteund door gefaseerde investeringen in capaciteitsuitbreiding en de inzet van AI en robotica.

Japan heeft een recorddefensiebudget van 9,04 biljoen yen goedgekeurd, een stijging van 9,4%, gericht op versterking van tweede‑aanvalscapaciteiten en kustverdediging met raketten en drones. China beschuldigt Tokio van het “herleven van militarisme”, terwijl Lavrov in een interview de Russische steun voor de “één‑China”-politiek herhaalde en Japan waarschuwde geen overhaaste stappen te zetten.

Turkije

Turkije is bereid de grens met Armenië op 1 januari te openen voor derdelanders en diplomaten, maar houdt de grens voor vrachtverkeer gesloten. Ankara heeft een protocol opgesteld voor het herstellen van bilaterale relaties en zou eisen dat de Armeense premier naar Turkije reist om het document te ondertekenen.

EU

De handel tussen EU‑lidstaten als aandeel van het bbp is gedaald van 23,5% in 2023 naar 22% in 2024, volgens een ontwerp­rapport over de prestaties van de interne markt dat is ingezien door de Financial Times. Het is de eerste daling binnenlandse EU-handel in bijna tien jaar, afgezien van de pandemie. Daarnaast is het EU‑aandeel in buitenlandse directe investeringen de afgelopen vijf jaar met 22% afgenomen

De Indiase premier Narendra Modi en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz hebben maandag overleg gevoerd in Gandhinagar. Ze spraken af de defensie- en veiligheids­ samenwerking te versterken en bevestigden hun steun voor het EU‑India vrijhandelsakkoord, dat bijna afgerond is. Ook ondertekenden ze 19 memoranda van overeenstemming, waaronder op het gebied van defensie‑industrie, halfgeleiders, kritieke mineralen, investeringen en onderwijs

EU-ambassadeurs hebben voorlopig ingestemd met een handelsakkoord met Mercosur (Mercado Común del Sur , Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay), 25 jaar na de start van de onderhandelingen. Een gekwalificeerde meerderheid stemde voor, terwijl Polen, Frankrijk, Ierland, Hongarije en Oostenrijk tegen waren en België zich onthield, vooral vanwege zorgen over concurrentie voor boeren. Het wordt het grootste vrijhandelsakkoord ooit van de EU.